PTT Ureterp Jan Bijma

© Foto voorblad: onbekend, gepubliceerd onder de licentie/disclaimer: Standaard disclaimer

PTT Post in Ureterp

De geschiedenis van de PTT en het verhaal van postbode Jan Bijma in Ureterp.

Vroeger was de ochtend niet compleet zonder het geluid van een rinkelende fietsbel. De vertrouwde postbode reed door de straten en dorpen met een tas vol brieven, kaarten en pakketjes. Gekleed in het herkenbare PTT-uniform was hij een bekend gezicht in de buurt. 

Het beroep van postbode genoot veel aanzien. Hij bracht niet alleen de post, maar ook goed nieuws, liefdesbrieven, belangrijke mededelingen en soms minder prettig nieuws. De postbode kende vrijwel iedereen en maakte dagelijks een praatje met de mensen.

In dit onderwerp de Podcast van postbode Jan Bijma Opnamedatum: 17 juni 2026

Jan Bijma werd geboren op 14 april 1943 op een boerderij aan de Nijewei (nu Tolhekslaan) in Frieschepalen. Hij groeide op in een gezin met vier zussen, waarvan er later twee naar Canada emigreerden. Tijdens de opname van deze podcast is Jan Bijma 83 jaar.

In Ureterp kent vrijwel iedereen hem als "Jan de Post". Hij werkte maar liefst 33 jaar als postbode in Ureterp en de omliggende dorpen. Zijn loopbaan begon in 1974, toen het nieuwe postkantoor aan het Roggepaed in Ureterp werd geopend. Het was een tijd van economische groei en de hoeveelheid post nam ieder jaar toe.

Via Jappie van Zanten kreeg Jan Bijma de kans om bij de PTT te gaan werken, omdat er een vacature was ontstaan. Om bij de PTT in dienst te komen, moest hij eerst de ambtseed afleggen. Vertrouwen was immers een belangrijke voorwaarde voor het werk van een postbode, die veel wist over de mensen in zijn dorp.

Het postkantoor van Ureterp

Vanuit het postkantoor in Ureterp werd niet alleen post bezorgd in het dorp zelf, maar ook in Wijnjewoude,Bakkeveen en Frieschepalen. De bezorging werd door die jaren verzorgd door een hechte ploeg van postbodes met bekende namen als Libbe Veenstra, Johannes Venema, Jappie van Zanten ,Hotze Zandstra ,Johannes Spa ,Eit Posthumus ,Anne Veenstra en Jan Bijma. Samen zorgden zij ervoor dat alle inwoners hun post ontvingen, of het nu ging om goed nieuws, belangrijke documenten of langverwachte pakketjes.

Jan Bijma was inmiddels getrouwd en had samen met zijn vrouw twee dochters en een zoon.

Het werk van een postbode.

Iedere postbode had een vaste route met soms meer dan 200 adressen per dag. Voor de buitengebieden was er een brommerdienst beschikbaar. Jan omschrijft het werk als een mooi en vrij beroep.

De postbode was herkenbaar aan het PTT-uniform met pet en de bekende dienstfiets. In de zomer was het uniform vaak erg warm en een korte broek was niet toegestaan. De PTT verstrekte een fietsvergoeding. In de buitendorpen was het heel normaal om dagelijks zo'n 25 kilometer te fietsen. Binnen Ureterp werd juist veel gelopen.

Mensen leren kennen

Aan de post kon je vaak al zien welke politieke of kerkelijke voorkeur iemand had. Zo werden onder andere de VARA-gids, de NCRV-gids en De Waarheid bezorgd. Jan had met bijna iedereen een goed contact. Omdat hij vrijwel iedere dag rond hetzelfde tijdstip langskwam, ontstonden er veel vaste gesprekken. Bewoners vonden hem meestal óf te vroeg óf te laat en over het weer was altijd wel iets te zeggen: in de zomer was het te warm en in de winter te koud of te nat.

Er waren veel adressen waar een kop koffie klaarstond en soms werd hij zelfs uitgenodigd om mee te eten. Natuurlijk waren er ook kritische bewoners die een gevouwen brief al reden vonden om te klagen.

Soms deden zich ook hilarische situaties voor. Zo kwam het voor dat bewoners naakt de deur openden om een pakketje aan te nemen. Ook dan bleef de postbode uiteraard professioneel.

Weer, wind en honden

Honden en postbodes zijn geen goede combinatie. Tijdens zijn ronde in Bakkeveen werd Jan gebeten door een bouvier. Dat leverde hem een bezoek aan de huisarts op en een week ziekteverlof. Toch ging de post altijd door. Ook bij temperaturen van -20 graden, storm en sneeuw trok de postbode eropuit. Tijdens de strenge winter van 1979, toen sneeuwduinen wegen onbegaanbaar maakten, probeerde de postbode toch zoveel mogelijk adressen te bereiken.

Meer dan alleen post bezorgen

De werkzaamheden van de postbode gingen veel verder dan alleen het bezorgen van brieven. In het buitengebied bracht de postbode bijvoorbeeld ook de AOW-uitkeringen langs. Dat was voor veel ouderen een feestelijk moment. Als dank kreeg hij soms een sigaar, een fooi of zelfs een klein glaasje jenever voordat hij zijn route mocht vervolgen. Daarnaast konden bewoners rekeningen van bijvoorbeeld nutsbedrijven contant bij de postbode betalen. Ook bezorgde de postbode officiële documenten van justitie. Deze moesten vaak direct worden ondertekend. Op zulke momenten zette Jan altijd officieel zijn 
PTT-pet op. 

Na iedere bezorgroute volgde op het postkantoor nog een belangrijk deel van het werk: alle administratie moest nauwkeurig worden gecontroleerd en verwerkt.

Veranderingen

Later werd bepaald dat een brievenbus maximaal 10 meter van de openbare weg mocht staan. Dat leidde regelmatig tot discussies met bewoners.

Volgens Jan was de grootste charme van het vak de vrijheid van het buiten werken en het dagelijkse contact met collega's en bewoners. Toen de PTT werd geprivatiseerd en e-mail steeds populairder werd, veranderde het werk ingrijpend. Er kwam minder post en ook het persoonlijke contact met de mensen nam af. Jan Bijma kon tot aan zijn pensioen op het postkantoor in Ureterp blijven werken. Een jaar later verhuisden de werkzaamheden naar Drachten en uiteindelijk naar Leeuwarden.

Dankwoord

Dank voor het werk van Jan Bijma en al zijn collega's. Jarenlang zorgden zij ervoor dat de post niet alleen werd bezorgd, maar ook dat er persoonlijk contact was met vrijwel iedere inwoner van Ureterp.

Geschiedenis en data van de PTT Post.

De geschiedenis van de Nederlandse post begon aan het einde van de achttiende eeuw en ontwikkelde zich uiteindelijk tot het huidige PostNL.

© Tekst: Berend Posthumus