De Spits van Ids: een stalen monument van onze geschiedenis
Inleiding
Op de hoek van de Weibuorren en de Skoalleane staat een kunstwerk dat voor veel Ureterpers zo vanzelfsprekend is geworden dat men er soms aan voorbij loopt zonder het echt te zien. Toch is het een van de meest markante objecten in het dorp: de Spits van Ids, een 25 meter lange stalen, spits toelopende constructie die het landschap, de geschiedenis en de identiteit van Ureterp probeert te verbeelden .
Ontstaan en Ontwerp
De Spits werd in 1993 gemaakt door de Friese kunstenaar Ids Willemsma, bekend om zijn robuuste, landschappelijke staalconstructies die zich voegen in de omgeving zonder haar te overheersen
Het ontwerp is gebaseerd op de barten. Barten waren simpele houten bruggetjes, meestal zonder leuning, om een vaart, wijk of sloot te voet over te kunnen steken.
Het waren met de oude zandpaden de belangrijkste verbindingsschakels tussen de voormalige Oerterper Feart en de oorspronkelijke dorpskern.
Passend in het landschap
Ureterp zelf is een wegdorp, oorspronkelijk langgerekt van vorm door zijn ligging op een dekzandrug tussen de riviertjes de Drait in het noorden en het Koningsdiep in het zuiden.
In de 17e eeuw werd er vanuit Drachten tussen de Drait en de zandrug waarop het dorp lag ‘De Feart’ gegraven. Hierlangs ontstond een nieuwe langgerekte bebouwingsstructuur, die nog bestaat ook al werd ‘De Feart’ in 1963 gedempt en vervangen door een asfaltweg.
Het dorp ontwikkelde zich langs gebaande wegen, vaarten, paden en kruispunten. De Spits staat op zo’n kruispunt tussen het dorpshart en de oude zandweg naar de Feart.
Symboliek en betekenis
De Spits is meer dan een kunstwerk; het is een landschappelijke herinnering.
Het verwijst naar het vroegere leven rond de Feart met zijn barten.
Het markeert een historische kruispunt in de dorpsstructuur.
De Spits van Ids
Dat de Spits inmiddels een geliefd en herkenbaar onderdeel van Ureterp is, blijkt uit hoe vaak hij in lokale publicaties, foto’s en herinneringen opduikt. Het feit dat hij in de volksmond ‘liefkozend’ De Spits van Ids’ wordt genoemd is een teken dat het kunstwerk niet alleen gezien wordt, maar ook wordt gewaardeerd.
Het dorp binnenkomend of uitgaand kan men de spits niet missen. Als een lange strakke streep mankeert hij de ingang van het dorp, precies op de overgang tussen het oude centrum rond de Weibuorren en de ooit open ruimte richting de Feart. Door zijn 25 meter lengte werkt het kunstwerk als een soort landschappelijke richtingaanwijzer: het trekt het oog mee langs zijn lijn, alsof het je uitnodigt om het dorp in of uit te lopen.
Colofon
Tekst: Roel van der Heide
