1910 – Stichting van boerderijen aan de Bûtewei
1910 – Stichting van boerderijen aan de Bûtewei
In een krantenartikel uit 1910 werd vermeld dat notaris Hendrikus Posthumus te Giekerk zich sedert enige jaren toelegde op het in cultuur brengen van daartoe geschikte grond. Hij liet 6 ossen met de nodige ploegen naar Ureterp komen om voor hem 30 ha. heide aan de Buitenweg (Bûtewei) diep om te laten ploegen, de Ned. Heidemaatschappij zou de gronden verder in cultuur brengen. De heer Posthumus liet in het voorjaar van 1910 aan de Bûtewei een stelpboerderij bouwen, het kreeg de naam Victoriahoeve, genoemd naar Hendrikus zijn echtgenote Victoria Seykora. Achter de boerderij stond het zwarte hok voor de ossen, in de zomer van 1910 was men verheugd dat de eerste haver van het land kon worden geoogst. Aan de Mouneleane heeft Hendrikus Posthumus een tweede stelpboerderij laten bouwen, deze kreeg de naam Paulina-hoeve, genoemd naar zijn dochter Paula.
In de nabijheid van de “Victoriahoeve” kochten de zwagers Gosse Rypkes Sierksma en Gerrit Dirks Wesselius (hun echtgenotes waren zusters) aan de Bûtewei elk ook een stuk heide van 30 ha. en ze stichtten op de door hen ontgonnen grond elk een kop-romp boerderij: Bûtewei 15 en Bûtewei 16. Tussen deze beide identieke boerderijen werd omstreeks 1952-1953 een weg van Drachten naar Wijnjeterp aangelegd. Later werd deze weg Opper Haudmare genoemd.
Als vierde kocht Auke Gerbens Algra uit Jorwerd in 1910 30 ha heide, liet deze ontginnen en hij liet een stelpboerderij bouwen: Bûtewei 14. In een stelpboerderij zijn wonen, werken en vee onder één dak zijn samengebracht. Het dak is rechthoekig, met vaak zwarte dakpannen op het woongedeelte en riet of rode dakpannen op het bedrijfsgedeelte. Bij een stolpboerderij is het dak piramidevormig.
Alle vier de boerderijen werden (mede) opgetrokken in kalkzandsteen, een relatief goedkope metselsteen. Volgens overlevering waren de stenen gebakken van zand van de omliggende heidegebieden. Ze bleken niet goed bestand tegen omgevingsinvloeden.
De Bûtewei was nog niet verhard toen deze laatste drie boerderijen gefotografeerd zijn. Ook tekenaar Ids Wiersma heeft de stelpboerderij Bûtewei 14, met in de verte de kop-rompboerderijen Bûtewei 15 en Bûtewei 16 en de onverharde zandweg Bûtewei omstreeks 1920 met potlood op papier getekend. Deze tekeningen zijn via de online-collectie van Museum Drachten te zien, getiteld: “Bij Ureterp”.
